Kháng sinh có đóng góp lớn vào việc hạ thấp tỷ lệ tử vong trong các bệnh nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, sử dụng kháng sinh như thế nào cho hiệu quả và đúng cách thì không phải ai cũng biết. Thực trạng hiện nay cho thấy, kháng sinh đang được sử dụng tràn lan. Sử dụng thuốc kháng sinh bừa bãi, không có chỉ định của bác sĩ kê đơn khiến nhiều người bệnh dễ dàng rơi vào tình trạng lạm dụng thuốc kháng sinh cực kỳ nguy hiểm.

Qua tiếp xúc với những bà mẹ cho con đến khám tại khoa nhi (Bệnh viện đa khoa Tứ Kỳ) thì có tới một phần ba  bà mẹ đã từng tự ý mua thuốc cho con uống mà không cần kê đơn của bác sĩ. Theo bác sĩ Nguyễn Văn Hướng phụ trách khoa nhi Bệnh viện đa khoa Tứ Kỳ cho biết: việc tùy tiện dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ là rất nguy hiểm, gây hại trực tiếp bản thân trẻ và làm gia tăng tình trạng kháng thuốc kháng sinh của vi khuẩn. Đây là một sai lầm rất đáng trách của các bà mẹ. Không những vậy, “Việc tự chữa cho con, chữa theo đơn của bé khác… khiến nhiều trẻ bị nhiễm trùng nặng lên do kháng sinh không phù hợp với vi khuẩn đang nhiễm hoặc vi khuẩn đó đã kháng lại kháng sinh đó.  Điều trị những trẻ này thường tốn kém hơn do phải dùng các loại thuốc bậc cao hơn và thời gian điều trị kéo dài hơn. Ngoài ra còn tình trạng nữa là dùng không hết thời gian điều trị, bác sĩ kê kháng sinh là 5 ngày, có trường hợp là 7 ngày. Thế nhưng không ít bà mẹ, sau khi con dùng được 2 ngày, hết sốt, hết triệu chứng thì dừng lại luôn, không uống tiếp kẻo “hại người”. Điều này là vô cùng nguy hiểm: “là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây kháng kháng sinh”. Cũng theo bác sĩ Hướng: nguyên tắc là chỉ dùng kháng sinh khi xác định có tình trạng nhiễm khuẩn. Khi đã xác định có tình trạng nhiễm khuẩn thì phải dùng ngay kháng sinh phù hợp với loại vi khuẩn nhiễm đó và phải tiêu diệt hết vi khuẩn gây bệnh. “Nếu một bệnh nhân bị nhiễm khuẩn, điều trị thích hợp là tiêu diệt hết vi khuẩn (khỏi triệu chứng lâm sàng, giảm tối thiểu nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc). Còn nếu điều trị không thích hợp, thất bại điều trị khiến bệnh nhân có thể nặng lên, nhiễm khuẩn tái phát và gây kháng thuốc. Vì vậy, liệu trình dùng kháng sinh là phải đảm bảo, dùng đủ thời gian  để tiêu diệt vi khuẩn. Chứ không thể uống nửa chừng, thấy đỡ triệu chứng thì dừng lại. Chỉ có thể tiêu diệt vi khuẩn tốt thì bệnh mới khỏi, đỡ kháng thuốc”,  bác sĩ Hướng khuyến cáo việc dùng kháng sinh tiêu diệt hết vi khuẩn gây bệnh càng cao thì tỉ lệ thất bại lâm sàng càng ít. Nếu thất bại lâm sàng càng nhiều, thất bại diệt vi khuẩn cũng càng nhiều.

Hiện  nay việc lạm dụng thuốc khác sinh là rất nguy hiểm, do việc mua và sử dụng kháng sinh quá dễ dàng nên chỉ cần xuất hiện vài biểu hiện bất thường về sức khỏe như sốt, ho, sổ mũi là mọi người tự ý đến hiệu thuốc để mua kháng sinh, hay các bậc cha mẹ tự ý mua kháng sinh cho con mình sử dụng mà không cần biết con mình có nhiễm khuẩn hay không, trẻ em thì có phải uống liều như người lớn không và uống trong thời gian bao lâu là hợp lý. Bên cạnh đó, các hiệu thuốc dễ dàng tự ý bán thuốc kháng sinh cho bệnh nhân mà không quan tâm bệnh nhân có đơn của bác sĩ hay không, hay thậm chí bệnh nhân chỉ cần mang đơn thuốc cũ, đơn thuốc của người quen, hoặc chỉ cần bảo muốn mua thuốc kháng sinh là được. Có nhiều loại bệnh lý khác nhau như bệnh miễn dịch, ngộ độc, bệnh chuyển hóa, bệnh nhiễm trùng v.v... Trong đó chỉ có bệnh nhiễm trùng là cần phải sử dụng kháng sinh. Trong các bệnh lý khác, sử dụng kháng sinh không những không giúp điều trị bệnh mà còn làm tăng tỷ lệ vi khuẩn kháng thuốc. Trong hầu hết các trường hợp sốt, đau họng, sổ mũi đa số là do virus gây nên và kháng sinh thì chủ yếu có hiệu quả trên vi khuẩn…

Để sử dụng kháng sinh hợp lý, chỉ sử dụng kháng sinh khi thực sự có nhiễm khuẩn. Muốn làm được việc này, người bệnh cần đến gặp bác sĩ khi có các biểu hiện bất thường của cơ thể để họ có thể chẩn đoán đúng nguyên nhân gây bệnh từ đó đưa ra giải pháp điều trị hợp lý. Cùng một loại kháng sinh nhưng với các đối tượng khác nhau thì phác đồ điều trị cũng khác nhau. Người bình thường sử dụng liều không giống như người suy gan hay suy thận, đặc biệt đối với trẻ nhỏ, trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ nên không phải cứ chia nhỏ liều của người lớn cho trẻ em là đúng, bác sĩ cần phải tính liều thích hợp cho trẻ nhỏ theo các quy tắc đặc biệt. Đảm bảo sử dụng kháng sinh một cách hợp lý là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi phải có kiến thức và trình độ chuyên môn cũng như kinh nghiệm sử dụng kháng sinh. Do đó, tốt nhất chúng ta chỉ nên sử dụng kháng sinh theo đúng sự hướng dẫn của các bác sĩ và dược sĩ tư vấn chuyên môn, không nên sử dụng kháng sinh bừa bãi. Như vậy, lạm dụng thuốc kháng sinh rất phổ biến và nguy hiểm, có nguy cơ gây ra vi khuẩn siêu kháng thuốc khiến tử vong nhanh hơn.

Hải Hà

Tin bài liên quan:

Nước trong cơ thể